Democratie, Burger en Bestuur
“Een leefbaar Maassluis, is een democratisch Maassluis!”
4.1 | Invoering van lokale referenda en wijkenquêtes
“Politiek mét de mensen, in plaats van tegen de mensen”, zei Pim Fortuyn ooit - en zo staat Leefbaar Maessluys er ook in. Wij zijn een democratische vernieuwingsbeweging. Democratie is wat ons betreft meer dan één keer in de vier jaar een rood bolletje inkleuren tijdens de verkiezingen.
Het moet voor Maassluizers ook mogelijk zijn om na de verkiezingen hun stem te laten horen wanneer er grote beslissingen op de raadsagenda staan. Daarom pleiten wij voor de invoering van een raadgevend referendum via een lokale referendumverordening, zonder opkomstdrempel.
Volgens de Nederlandse Grondwet mogen referenda niet-bindend zijn. Desondanks zal de uitslag de druk op de gemeenteraad vergroten om haar volksvertegenwoordigende taak serieus te nemen. Voor Leefbaar Maessluys zal de uitslag altijd bindend zijn, ook wanneer deze in strijd is met ons eigen verkiezingsprogramma.
Hoe dit in de praktijk werkt, lichten wij toe aan het einde van dit hoofdstuk. Daarnaast moet de gemeente op wijkniveau vaker gebruikmaken van wijkenquêtes.
4.2 | Samen praten, blijven bouwen
Wij zijn groot voorstander van het betrekken van bewoners bij veranderingen in hun woon- en leefomgeving. Vaak zijn bewoners tegen bouwplannen omdat zij het gevoel hebben dat zij nauwelijks worden betrokken, zich niet gehoord voelen of onvoldoende door de gemeente zijn geïnformeerd. Het college heeft in de afgelopen periode bij de projecten Vlietlocatie en rondom station West (BOBK) laten zien hoe het niet moet. Participatie is daarom een belangrijk onderdeel van het proces. Bewoners moeten goed worden meegenomen in het traject, maar dat betekent niet dat iedereen altijd zijn zin kan krijgen. Nee is ook een antwoord. Wel is het essentieel om duidelijk uit te leggen waarom bepaalde ideeën wel haalbaar zijn en andere niet.
4.3 | Aansluiten bij de ombudsman van Rotterdam
Door gebeurtenissen als de Toeslagenaffaire en politici met bijzonder slechte actieve herinneringen neemt het vertrouwen in de overheid af. Dat is verklaarbaar en misschien zelfs terecht, maar het baart ons zorgen. Wat gebeurt er immers met een land waarin burgers hun eigen overheid en instituties niet meer vertrouwen? De gemeente Maassluis kan naar onze overtuiging bijdragen aan het herstel van dat vertrouwen. Zelfreflectie vormt daarbij het uitgangspunt. De ombudsman rapporteert jaarlijks aan de gemeenteraad over de verhouding tussen burger en bestuur. Daarbij kan ook het college ter verantwoording worden geroepen.
Een ombudsman behandelt klachten over instanties en personen waarvoor de gemeente Maassluis verantwoordelijk is. De ombudsman beoordeelt of u op de juiste wijze bent geholpen door een ambtenaar of instantie. De ombudsman is onafhankelijk, onpartijdig en aan niemand ondergeschikt. Daarmee houdt hij de gemeente en haar organisaties scherp.
Kort gezegd is de gemeentelijke ombudsman iemand die:
door de gemeenteraad is benoemd en onafhankelijk opereert;
klachten onderzoekt van burgers, ondernemers en organisaties over de gemeente Maassluis;
op eigen initiatief (grootschalige) onderzoeken uitvoert naar gemeentelijke afdelingen of specifieke problemen binnen de gemeente;
de gemeente eerst de gelegenheid geeft om de klacht zelf af te handelen;
probeert klachten zo snel mogelijk op te lossen;
indien dat niet lukt, een oordeel geeft over het overheidsoptreden;
daarbij de behoorlijkheidsvereisten als meetlat hanteert.
4.4 | Een gekozen burgemeester
Op het moment dat er een burgemeestersvacature ontstaat, is Leefbaar Maessluys een groot voorstander van een direct gekozen burgemeester, met een helder mandaat van de Maassluise bevolking.
De benoemingsprocedure na het vertrek van burgemeester Haan heeft deze overtuiging alleen maar versterkt. We waren getuige van de ‘baantjesmolen’, waarin bestuurders elkaar via vriendjespolitiek een burgemeesterspost toespelen. De huidige procedure, waarbij bijvoorbeeld een oud-wethouder uit Groningen zich plotseling kan presenteren als een gewortelde Maassluizer, is wat ons betreft volstrekt ongeloofwaardig.
Hoewel de benoemingsprocedure is vastgelegd in landelijke regelgeving, bestaan er wel degelijk mogelijkheden om Maassluizers nauwer te betrekken bij de aanstelling van hun burgemeester.
In plaats van een commissie die achter gesloten deuren een beslissing neemt, wil Leefbaar Maessluys de inwoners van Maassluis direct betrekken via een raadgevend burgemeestersreferendum. Zo geven we inwoners daadwerkelijk invloed op wie hun stad bestuurt.
4.5 | Invoering van WOP’s, wijkwethouders en wijkleefbaarheidsbudgetten
Leefbaar Maessluys staat voor democratische vernieuwing. We gaan daarom kijken of we voor elke wijk een Wijkoverlegplatform (WOP) kunnen oprichten, gekoppeld aan een wijkleefbaarheidsbudget.
De WOP’s bestaan uit betrokken wijkbewoners, ondernemers en bedrijven, die uit hun midden een bestuur kiezen. Zo krijgen bewoners meer zeggenschap over hun eigen leefomgeving.
Daarnaast krijgt de burgemeester en iedere wethouder een eigen wijk toegewezen, waarvoor hij of zij als ‘wijkwethouder’ extra verantwoordelijkheid draagt. Dit betekent onder andere actieve aanwezigheid bij wijkvergaderingen en een zichtbare rol in de wijk. Minder vergaderen in het stadhuis en vaker de wijken in! Het moet ook mogelijk blijven om op kleinschalig buurtniveau buurtcommissies op te richten, wanneer daar behoefte aan is.
4.6 | Macht en tegenmacht: de raadsenquête vaker inzetten
Het dualistische stelsel, waarin de rolverdeling tussen de gemeenteraad en het college is vastgelegd, is wat Leefbaar Maessluys betreft nog niet ‘af’ en kan verder worden versterkt.
De gemeenteraad maakt op dit moment nog te weinig gebruik van het instrument van de raadsenquête. Leefbaar Maessluys wil dit middel vaker inzetten, zodat de uitvoerende macht - het college - beter en effectiever wordt gecontroleerd door de controlerende macht: de gemeenteraad.
Door de raadsenquête actiever te gebruiken, versterken we de democratische controle en benadrukken we het essentiële evenwicht tussen macht en tegenmacht.
4.7 | De Maassluise Jongerenraad: behouden en versterken
Dankzij Leefbaar Maessluys is de Maassluise Jongerenraad ingevoerd. Daar zijn wij trots op. De Jongerenraad betrekt jongeren op een serieuze en formele manier bij de lokale politiek en adviseert de gemeente over beleid dat hen aangaat.
Leefbaar Maessluys wil de Maassluise Jongerenraad behouden en blijven versterken, onder andere door samenwerking met leerlingenraden in het primair en voortgezet onderwijs.
4.8 | Geen fusie met andere gemeenten
Leefbaar Maessluys is tegen het huidige opschalingsbeleid en zal nooit akkoord gaan met een fusie met andere gemeenten. Elk dorp en elke stad heeft wat ons betreft het recht op een eigen, soeverein gemeentebestuur. Wij vinden het zorgwekkend dat steeds meer dorpen en steden hun zelfstandigheid verliezen en opgaan in zogenoemde supergemeenten. Hierdoor gaat de menselijke maat verloren en wordt de afstand tussen burger en bestuur onnodig vergroot.
4.9 | Een goed evenwicht tussen lokaal en regionaal belang
Bij samenwerking met andere gemeenten moet steeds zorgvuldig worden gekeken naar het evenwicht tussen lokale en regionale belangen. Het lokale belang en de soevereiniteit van Maassluis staan daarbij altijd voorop. Wij kijken kritisch naar gemeenschappelijke regelingen (GR’en) met andere gemeenten, omdat deze vaak leiden tot extra bestuurlijke drukte en een laag democratisch gehalte hebben. Adviezen van GR’en zijn niet bindend.
4.10 | Wij zien Maassluis als onderdeel van de Westlandse regio
Leefbaar Maessluys beschouwt Maassluis, om politiek-historische redenen, als een stad binnen de Westlandse regio. Tot deze regio behoren ook de huidige gemeente Westland, Midden-Delfland en de plaats Hoek van Holland. De huidige samenwerkingsverbanden met Vlaardingen en Schiedam volgen we kritisch, omdat deze geen opmaat tot een fusie mogen vormen. We bekijken of we de regionale samenwerking met de Westlandse gemeenten kunnen versterken.
4.11 | Een structureel begrotingsevenwicht voor Maassluis
Maassluis moet een gemeente blijven die haar financiële zaken goed op orde heeft. Daarom blijven wij streven naar een structureel begrotingsevenwicht.
4.12 | Tegen invoering van hondenbelasting
Leefbaar Maessluys is principieel tegen de invoering van hondenbelasting. Wij vinden dit een vorm van ongelijke behandeling, omdat kattenbezitters ook geen ‘kattenbelasting’ betalen, terwijl de meeste katten eveneens buiten lopen en hun ontlasting net zo vervuilend is als die van honden. Bovendien vormt kattenontlasting een vergelijkbaar risico voor de volksgezondheid.
4.13 | Een lage OZB
De onroerendezaakbelasting (OZB) blijft op een laag niveau en mag uitsluitend stijgen ter compensatie van inflatie (landelijke prijsstijgingen).
4.14 | Een 100% kostendekkende gemeente
De gemeentelijke organisatie maakt diverse kosten, bijvoorbeeld voor het verstrekken van paspoorten en andere dienstverlening. Wij streven naar een volledig kostendekkende gemeente: geen winst, maar ook geen verlies. Het kunstmatig goedkoper maken van gemeentelijke diensten verhoogt namelijk de OZB en daarmee de belastingdruk op de middenklasse.
4.15 | Maximaal benutten van subsidiemogelijkheden
Bij de Rijksoverheid, de provincie en de Europese Unie zijn aanzienlijke subsidiemiddelen beschikbaar. Als gemeente Maassluis moeten wij deze kansen optimaal benutten.
4.16 | Geen onbetaalbare prestigeprojecten
Wij steunen geen projecten die naar onze mening een te groot financieel risico met zich meebrengen. Bij ingrijpende besluiten blijven wij daarom vasthouden aan duidelijke en strikte financiële kaders. De metropolitane fietsroute (MFR) en LoodsM zijn bij uitstek voorbeelden van prestigeprojecten.
4.17 | Stoppen met het Charter Diversiteit
‘Diversiteit’ en ‘inclusie’ zijn nieuwe modewoorden, maar achter deze termen schuilt een ideologische agenda die niet bijdraagt aan goed bestuur. Bovendien kost deze vorm van symboolpolitiek onnodig veel belastinggeld en ambtelijke capaciteit, die beter aan andere gemeentelijke taken kan worden besteed.
Wij vinden dat mensen moeten worden aangenomen op basis van kwaliteit en geschiktheid, niet op basis van afkomst, achtergrond of seksuele oriëntatie. Daarom schaffen wij gemeentelijke diversiteitsquota af en maken wij de handtekening van de gemeente Maassluis onder het Charter Diversiteit ongedaan.
4.18 | Meer spreektijd voor burgers tijdens raadsvergaderingen
Elke Maassluizer heeft recht op spreektijd tijdens de raadsvergadering. Wij vinden de huidige spreektijd van vijf minuten te beperkt en willen deze daarom verruimen naar tien minuten.
4.19 | Het wapen van Maassluis als vaststaand gemeentelogo
De gemeente is geen bedrijf, maar een overheidsorganisatie. De Maassluizer is geen cliënt, maar een burger. Leefbaar Maessluys wil daarom af van de ‘bedrijfsmatige’ logo’s die de gemeente de afgelopen decennia heeft gehanteerd om zogenaamd “mee te gaan met de tijd.” Periodieke aanpassing is onnodig en zonde van het belastinggeld. Maassluis beschikt over een prachtig en historisch stadswapen. Dat wordt wat ons betreft het vaste logo van de gemeente.
4.20 | Behoud van een toegankelijk en divers media-aanbod
Media vervullen een belangrijke controlerende functie binnen onze democratische rechtsstaat. Daarom vinden wij het belangrijk dat de gemeente aangesloten blijft bij de regionale omroep WOS. Het huidige budget is toereikend en blijft gehandhaafd.
Referenda: hoe zien wij dat in de praktijk?
Alle Maassluizers van 18 jaar en ouder kunnen een raadgevend referendum aanvragen over onderwerpen waarover de gemeenteraad nog een beslissing moet nemen. Het gaat dus altijd om een onderwerp dat op de agenda van de gemeenteraad staat.
Over de volgende onderwerpen kan géén referendum worden gehouden:
Individuele kwesties, zoals ontslagen, schorsingen, kwijtscheldingen en schenkingen.
De hoogte van geldelijke voorzieningen voor ambtsdragers, voormalige ambtsdragers en hun nabestaanden.
De vaststelling, wijziging of intrekking van de arbeidsvoorwaardenregeling en de daaruit voortvloeiende besluiten voor de griffier en de medewerkers van de griffie.
De vaststelling van de gemeentelijke begroting en de jaarrekening.
De vaststelling van gemeentelijke tarieven en belastingen.
Het voor kennisgeving aannemen van rapporten en notities.
De referendumverordening.
De uitvoering van een besluit van een hoger bestuursorgaan of de wetgever, waarbij de gemeenteraad geen beleidsvrijheid heeft.
Onderwerpen waarover naar het oordeel van de gemeenteraad reeds een besluit is genomen en waarover al een referendum is gehouden of had kunnen worden gehouden.
Onderwerpen waarvan de gemeenteraad unaniem van mening is dat er andere dringende redenen zijn om geen referendum te houden.
Stappenplan voor een raadgevend referendum
Een inleidend verzoek tot het houden van een referendum wordt uiterlijk vijf werkdagen vóór de plenaire behandeling van het concept-raadsbesluit ingediend bij de voorzitter van de raad. Het verzoek is gedagtekend en vermeldt op welk conceptbesluit het betrekking heeft. Een verzoek kan uitsluitend worden ingediend door een kiesgerechtigde.
Het verzoek wordt ondersteund door ten minste 330 handtekeningen van kiesgerechtigden. Elke handtekening gaat vergezeld van naam, adres, woonplaats en geboortedatum. De gemeente stelt hiervoor standaardformulieren ter beschikking.
De ingediende handtekeningen worden door het college gecontroleerd op persoonsgegevens en kiesgerechtigdheid.
De voorzitter van de raad toetst het inleidende verzoek aan de in deze verordening gestelde vereisten en legt zijn bevindingen vervolgens voor aan de raad.
Indien het verzoek aan de vereisten voldoet, beslist de raad of het verzoek tot het houden van een referendum wordt ingewilligd.
De stemming over het concept-raadsbesluit, zoals dat luidt na verwerking van de aangenomen amendementen, wordt aangehouden tot de eerstvolgende vergadering na de dag waarop het referendum wordt gehouden, tenzij eerder negatief wordt beslist over de ontvankelijkheid van het referendum.
De voorzitter van de raad maakt het besluit over het inleidende verzoek zo spoedig mogelijk openbaar op een voor de gemeente gebruikelijke wijze.
Kiesgerechtigden dienen binnen zes weken na de dag volgend op de publicatie van het raadsbesluit een definitief verzoek tot het houden van een referendum in.
Het definitieve verzoek wordt gedaan op basis van het concept-raadsbesluit.
Dit verzoek wordt ondersteund door ten minste 3.000 handtekeningen van kiesgerechtigden.
De handtekeningen worden geplaatst op een door het college verstrekt standaardformulier, dat ter ondertekening op het gemeentehuis beschikbaar is. Bij het plaatsen van een handtekening dient de kiesgerechtigde zich te legitimeren met een geldig identiteitsbewijs.
Indien het verzoek voldoet aan de gestelde eisen, neemt de raad binnen vier weken na ontvangst van het definitieve verzoek een besluit over het houden van het referendum.
Stappenplan voor een raadplegend referendum
Eén of meer leden van de raad kunnen een voorstel doen om een raadplegend referendum te houden.
Het voorstel wordt schriftelijk en uiterlijk vijf werkdagen voorafgaand aan de raadsvergadering ingediend bij de voorzitter van de raad en bevat een probleemstelling met een toelichting.
De raad toetst het voorstel aan de vastgestelde uitzonderingen en besluit vervolgens of een raadplegend referendum kan worden gehouden. De raad kan ervoor kiezen om ook over een onderwerp dat niet direct aan een raadsbesluit is gekoppeld, een referendum te organiseren.